Grad ima bogato kulturno – istorijsko nasleđe. U periodu od 1818. – 1841.godine bio je prestonica kneževine Srbije i u njemu su osnovane kulturno – prosvetne i naučne institucije:
- „Gimnazija“ – prva srednja škola u Srbiji,
- „Knjaževsko srpski teatar“ – prvo pozorište u Srbiji
- „Licej“ – preteča Univerziteta u Beogradu,
- „Serbska kancelarija“ – prva sudska institucija.
Tu su i :
- Saborna crkva,
- Stara skupština,
- Spomen park „Kragujevački oktobar“
- kao i mnogi spomenici kulture.
U Gradu postoji više značajnih institucija od regionalnog, a neke i od nacionalnog značaja u oblasti kulture i umetničke delatnosti. Više njih nastavlja tradiciju prvih ustanova svoje vrste u modernoj Srbiji, kao što su Knjaževsko srpski tetar (osnovan 1835.godine), Narodna biblioteka „Vuk Karadžić“ (1866),Centar za negovanje tradicionalne kulture „Abrašević“ (1904), Studentski kulturni centar i dr.
Narodni muzej ima odeljenja za arheologiju, etnografiju, istoriju Kragujevca i Šumadije i likovne umetnosti. U arheološkom odeljenju čuva se više od 10.000 inventarisanih i preko 100.000 predmeta studijskog materijala. Likovna zbirka raspolaže sa više od 1 000 umetničkih dela izuzetne vrednosti, posebno srpskog slikarstva.
Muzej „Zastava“ lociran je u staroj livnici i prezentira veki po razvoja industrije u Kragujevcu i Srbiji.
Istorijski arhiv Šumadije prikuplja i sređuje arhivsku građu sa područja sedam opština Šumadije i raspolaže sa više od 700 dužnih metara arhivske građe sa 780 registratura i stotinama hiljada originalnih istorijskih dokumenata.
Zavod zaštitu spomenika kulture brine o očuvanju i zaštiti kulturnih dobara na širem području centralne Srbije. O prezentaciji i afirmaciji filmske umetnosti brine preduzeće „Šumadija film“.
Amatersko stvaralaštvo šire i neguju Centar za negovanje tradicionalne kulture „Abrašević“, Univerzitetsko kulturno – umetničko društvo „Svetozar Marković“, Omladinsko kulturno – umetničko društvo „Zastava“, Dom omladine, Književni klub „Katarina Bogdanović“.
Osnovni nosilac izdavačke delatnosti u Kragujevcu je preduzeće „Nova Svetlost“, koje sem izdavanja knjiga izdaje i časopis za književnost, umetnost, kulturu i društvena pitanja „Koraci“ i jedinstveni časopis za dečje umetničko stvaralaštvo „Dečje iskre“. Izdavaštvom se bave i druge ustanove, organizacije i institucije u kulturi.
U Kragujevcu se organizuje i više kulturnih manifestacija, od kojih su najznačajnije „OKTOH“, Međunarodni salon antiratne karikature „Kragujevac“,Međunarodni festival kamernih horova, Internacionalna škola harmonike i druge.